Khi người trẻ thiếu kiến thức bảo vệ mình

Khoảng trống kiến thức của người trẻ

L.T.H, 18 tuổi, ở phường Chí Linh, hiện là sinh viên một trường đại học. Em và bạn trai bằng tuổi yêu nhau từ những năm học phổ thông. Khi phát hiện mang thai ngoài ý muốn được khoảng 4 tuần, cả hai rơi vào trạng thái lo lắng, bối rối và hoảng sợ.

L.T.H cho biết, do chưa có nhiều kiến thức về sức khỏe sinh sản và sử dụng biện pháp tránh thai chưa đúng cách nên em đã mang thai ngoài ý muốn. Biết mình có thai, em và bạn trai không dám nói với gia đình, bạn bè và cũng không biết tìm đến đâu để được tư vấn. “Lúc biết mình có thai, em rất hoang mang và sợ, không biết phải làm gì và tìm ai để hỏi”,  L.T.H chia sẻ.

Câu chuyện của L.T.H cho thấy, với nhiều người trẻ, vấn đề không hẳn là hoàn toàn không biết đến các biện pháp tránh thai, mà là chưa có đủ kiến thức và kỹ năng để sử dụng đúng, đồng thời còn tâm lý e ngại khi tìm kiếm sự hỗ trợ.

Bác sĩ Vũ Thị Thơi, Phó Trưởng khoa Sức khỏe sinh sản, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hải Phòng cho biết, nguyên nhân phổ biến khiến phụ nữ mang thai ngoài ý muốn dù các biện pháp tránh thai khá phổ biến là sử dụng không đúng cách, không đều đặn hoặc hoàn toàn không sử dụng biện pháp bảo vệ. Với thanh niên, vị thành niên, khoảng trống kiến thức có thể khiến các em chủ quan, hiểu chưa đúng về khả năng mang thai hoặc tìm kiếm thông tin từ những nguồn không chính thống. Khi phát hiện có thai, tâm lý lo sợ, mặc cảm, không dám chia sẻ với gia đình càng khiến các em dễ rơi vào trạng thái lúng túng, chậm tìm kiếm sự hỗ trợ.

Bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng kiểm tra khám và tư vấn các dịch vụ KHHGĐ cho chị em phụ nữ

Không chỉ người trẻ, phụ nữ ở nhiều độ tuổi cũng có thể đứng trước những lựa chọn khó khăn khi mang thai ngoài ý muốn. Chị P.M.H ở phường Tân Hưng phát hiện mang thai ngoài ý muốn khi thai được hơn 5 tuần và mong muốn đình chỉ thai bằng thuốc. Tuy nhiên, chị đã từng mổ đẻ 2 lần. Sau khi thăm khám, các bác sĩ tư vấn chị thực hiện đình chỉ thai bằng phương pháp ngoại khoa phù hợp để bảo đảm an toàn, hạn chế nguy cơ biến chứng.

Các bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng tổ chức khám chuyên sâu sản phụ khoa cho phụ nữ phường An Phong

Theo bác sĩ Vũ Thị Thơi, đây là lý do phụ nữ không nên tự mua thuốc hoặc tự lựa chọn phương pháp đình chỉ thai theo kinh nghiệm truyền miệng. Mỗi trường hợp có tuổi thai, tình trạng sức khỏe và tiền sử sản khoa khác nhau. “Việc lựa chọn phương pháp đình chỉ thai cần có sự đánh giá của bác sĩ chuyên khoa. Người phụ nữ cần được thăm khám, xác định tuổi thai và tình trạng sản khoa trước khi lựa chọn phương pháp phù hợp”, Cũng theo bác sĩ Thơi, việc tự ý sử dụng thuốc hoặc trì hoãn thăm khám có thể khiến người phụ nữ đối mặt với những rủi ro không đáng có. Vì vậy, khi nghi ngờ hoặc phát hiện mang thai ngoài ý muốn, điều cần thiết là gạt bỏ tâm lý mặc cảm, tìm đến cơ sở y tế uy tín càng sớm càng tốt để được tư vấn.

Đừng để phát hiện thai quá muộn

Theo số liệu 6 tháng đầu năm 2026, Hải Phòng ghi nhận 3.500 trường hợp phá thai. Trong đó, 277 trường hợp khi thai đã trên 12 tuần và 38 trường hợp phá thai ở tuổi vị thành niên. Không phải tất cả trường hợp đình chỉ thai trên 12 tuần đều xuất phát từ sự chủ quan hay thiếu kiến thức. Có những trường hợp phát hiện thai muộn, nhưng cũng có những trường hợp phải chờ kết quả thăm khám, sàng lọc hoặc xuất phát từ hoàn cảnh sức khỏe và cá nhân khác nhau. Tuy nhiên, theo bác sĩ Vũ Thị Thơi, việc phát hiện thai càng sớm càng giúp người phụ nữ có thêm thời gian được thăm khám, tư vấn và lựa chọn hướng xử trí phù hợp. Khi tuổi thai lớn hơn, việc đình chỉ thai thường đòi hỏi quy trình chuyên môn phức tạp hơn và cần được thực hiện tại cơ sở y tế đủ điều kiện. Đặc biệt, người dân không nên vì lo lắng hoặc muốn giữ kín thông tin mà tự tìm mua thuốc trên mạng, sử dụng thuốc theo lời mách bảo hoặc tìm đến những địa chỉ không bảo đảm an toàn.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố có 152.402 người thực hiện các biện pháp tránh thai hiện đại. Điều này cho thấy người dân có nhiều lựa chọn trong kế hoạch hóa gia đình. Tuy nhiên, thực tế vẫn có những trường hợp mang thai ngoài ý muốn do không sử dụng biện pháp bảo vệ, sử dụng không đều đặn hoặc sử dụng chưa đúng cách.

Bác sĩ Thơi cho biết, với thanh niên và vị thành niên, việc cung cấp kiến thức cần đi đôi với hướng dẫn kỹ năng thực hành. Các em cần hiểu về cơ thể, quá trình thụ thai, nguy cơ mang thai ngoài ý muốn và cách sử dụng các biện pháp tránh thai an toàn. Đồng thời nhấn mạnh: “Biết về biện pháp tránh thai là chưa đủ, quan trọng là phải biết lựa chọn và sử dụng đúng cách, phù hợp với bản thân”.

Đây cũng là lý do giáo dục sức khỏe sinh sản cần được thực hiện sớm và phù hợp với từng độ tuổi. Gia đình và nhà trường cần tạo môi trường cởi mở để trẻ có thể đặt câu hỏi, chia sẻ những băn khoăn mà không sợ bị mắng mỏ hay phán xét.

Tạo “điểm tựa” để người trẻ tìm đến

Theo bác sĩ Vũ Thị Thơi, bên cạnh giáo dục kiến thức, cần tạo ra những dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản thân thiện với thanh thiếu niên. Người trẻ cần có nơi tư vấn bảo đảm sự riêng tư, tôn trọng và bảo mật thông tin để có thể tìm đến khi gặp vấn đề. Khi các em biết mình có thể tìm được một địa chỉ tin cậy, được lắng nghe và hướng dẫn thay vì bị phán xét, khả năng chủ động bảo vệ sức khỏe sẽ tốt hơn. Đây cũng là cách giúp phát hiện sớm những trường hợp mang thai ngoài ý muốn và hạn chế việc tự xử trí không an toàn.

Năm 2026, Hải Phòng đặt mục tiêu bảo đảm từ 95% trở lên nam, nữ trong độ tuổi sinh đẻ được cung cấp thông tin về sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình; phấn đấu hoàn thành từ 90% trở lên các chỉ tiêu về biện pháp tránh thai lâm sàng. Những mục tiêu đó không chỉ hướng tới việc cung cấp dịch vụ mà còn đặt ra yêu cầu đưa kiến thức đến đúng đối tượng, đúng thời điểm và theo cách dễ tiếp cận nhất.

Câu chuyện của L.T.H hay trường hợp của chị P.M.H cho thấy mỗi thai kỳ ngoài ý muốn đều có nguyên nhân và hoàn cảnh riêng. Vì thế, giảm phá thai không thể chỉ bắt đầu khi người phụ nữ đã mang thai, mà cần bắt đầu sớm hơn - từ giáo dục sức khỏe sinh sản, tư vấn kế hoạch hóa gia đình và xây dựng kỹ năng bảo vệ bản thân. Thay vì trách móc, điều người trẻ cần là kiến thức đúng, sự thấu hiểu và một địa chỉ đủ tin cậy để tìm đến khi cần. Đó mới là nền tảng giúp họ chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe sinh sản và tương lai của chính mình.

                                                       Hải Hà