Sữa mẹ - nguồn dinh dưỡng vô giá cho khởi đầu khỏe mạnh

Từ phòng sinh đến vòng tay mẹ

Buổi sáng tại Khoa Sản bệnh - Kế hoạch hóa gia đình, Bệnh viện Phụ sản Hải Dương, tiếng trẻ sơ sinh khóc hòa cùng nhịp bước tất bật của nhân viên y tế. Trong căn phòng hậu phẫu, chị N.T.T. ở phường Kinh Môn vừa sinh mổ bé thứ hai được 5 ngày. Em bé nặng hơn 3 kg nằm ngoan trong vòng tay mẹ, bú những dòng sữa đầu tiên. “Ngày nào các bác sĩ cũng đến hỏi thăm, hướng dẫn cách cho bú. Trước khi sinh tôi đã được tư vấn về lợi ích của sữa mẹ nên lần này rất tự tin cho con bú hoàn toàn bằng sữa mẹ”, chị chia sẻ.

Bác sĩ CKII Phạm Thị Hải hướng dẫn bà mẹ cho con bú ngay từ những giờ đầu sau sinh

Theo Thạc sĩ, bác sĩ CKII Phạm Thị Hải, Trưởng khoa Sản bệnh - Kế hoạch hóa gia đình, trung bình mỗi năm Bệnh viện Phụ sản Hải Dương đón khoảng 9.000 trẻ sơ sinh, tương đương 20-30 ca sinh mỗi ngày. Đáng chú ý, gần như 100% trẻ sinh thường được tiếp xúc da kề da ngay sau sinh, khoảng 70% trẻ được bú mẹ trong giờ đầu và 100% sản phụ được tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ trước khi xuất viện. Những con số này cho thấy việc hỗ trợ bú mẹ sớm đã trở thành quy trình chăm sóc thường quy tại bệnh viện.

“Sữa non là món quà đầu đời”

Theo các bác sĩ sản khoa, giờ đầu sau sinh là “thời điểm vàng” để bắt đầu nuôi con bằng sữa mẹ. Dòng sữa non tuy ít nhưng chứa hàm lượng protein và kháng thể rất cao, phù hợp với đường tiêu hóa của trẻ sơ sinh. Bác sĩ Hải nhấn mạnh “Sữa non là thức ăn phù hợp nhất trong những giờ đầu đời. Lượng nước trong sữa vừa đủ cho nhu cầu của trẻ, đồng thời giúp tăng cường miễn dịch, phòng chống nhiễm khuẩn và nhiều bệnh lý thường gặp ở trẻ sơ sinh”.

Không chỉ có lợi cho trẻ, việc cho con bú sớm còn kích thích tử cung co hồi tốt hơn, giảm nguy cơ băng huyết sau sinh. Về lâu dài, nuôi con bằng sữa mẹ giúp người mẹ giảm nguy cơ ung thư buồng trứng, hỗ trợ kế hoạch hóa gia đình tự nhiên và phục hồi sức khỏe sau sinh.

Bác sĩ Bệnh viện Phụ sản Hải Dương tuyên truyền cho sản phụ về lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các bà mẹ, Bệnh viện Phụ sản Hải Dương đã thành lập Ban chỉ đạo nuôi con bằng sữa mẹ, duy trì các nhóm hỗ trợ tại những khoa có bà mẹ và trẻ sơ sinh, đồng thời tăng cường tư vấn trực tiếp trong suốt thời gian nằm viện. Bệnh viện cũng đầu tư đèn hồng ngoại, thiết bị massage và tập huấn kỹ thuật massage vú cho nữ hộ sinh theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế và Bệnh viện Phụ sản Trung ương. Những hỗ trợ này giúp nhiều bà mẹ giảm đau tức ngực, thông tia sữa và có sữa sớm hơn.

          Dù công tác hỗ trợ được tăng cường, bác sĩ Hải cho rằng rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là nhận thức của một bộ phận sản phụ và gia đình. “Nhiều bà mẹ sau sinh mệt mỏi, đau đớn nên ngại cho con bú. Không ít người lo mình ít sữa, sữa không đủ chất nên cho trẻ dùng sữa công thức rất sớm’’. Tâm lý “sợ con đói” khiến việc bổ sung sữa ngoài trong những ngày đầu sau sinh vẫn còn khá phổ biến. Khi trẻ bú bình sớm, phản xạ bú mẹ có thể giảm, lượng sữa mẹ tiết ra ít hơn và vòng luẩn quẩn “ít bú - ít sữa” dễ hình thành.

Để thay đổi điều này, bệnh viện tăng cường tư vấn trước sinh và hướng dẫn thực hành cho sản phụ ngay sau sinh. Sau khi đẩy mạnh truyền thông và hoạt động của các nhóm hỗ trợ, tỷ lệ bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ tại bệnh viện đã cải thiện rõ rệt so với trước đây.

Đồng hành với những ca sinh mổ và trẻ sinh non

Sinh mổ là nhóm cần hỗ trợ nhiều nhất. Sau phẫu thuật, người mẹ thường đau, khó xoay trở, trong khi trẻ cần được đặt đúng tư thế để bú hiệu quả. Nhân viên y tế phải hỗ trợ trực tiếp từng trường hợp, từ bế trẻ đến hướng dẫn ngậm bắt vú đúng cách. Với trẻ sinh non, bệnh viện áp dụng phương pháp Kangaroo cho những trẻ đủ điều kiện, giúp mẹ và bé tiếp xúc da kề da kéo dài. Sự gần gũi này không chỉ giữ ấm cho trẻ mà còn kích thích tiết sữa, tăng cơ hội bú mẹ thành công và giảm nguy cơ nhiễm khuẩn ở trẻ non tháng.

Một trường hợp khiến bác sĩ Hải nhớ mãi là sản phụ 43 tuổi sinh con lần thứ tư bằng phương pháp mổ lấy thai. Ngay sau mổ, chị chủ động đề nghị được cho con bú sớm. Đến ngày hậu phẫu thứ năm, sữa về nhiều, em bé bú hoàn toàn bằng sữa mẹ và người mẹ còn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm cho các sản phụ khác trong phòng. “Đó là kết quả của sự nỗ lực từ chính người mẹ và sự đồng hành của nhân viên y tế. Khi sản phụ hiểu đúng và được hỗ trợ đúng, họ sẽ rất tự tin nuôi con bằng sữa mẹ”, bác sĩ Hải chia sẻ.

Chung tay để mỗi trẻ được hưởng dòng sữa mẹ

Theo báo cáo đánh giá hoạt động dinh dưỡng trẻ dưới 5 tuổi năm 2025 của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hải Phòng, tỷ lệ trẻ được bú mẹ trong vòng một giờ đầu sau sinh đạt 75%, trong khi tỷ lệ trẻ được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu mới đạt 47%. Những con số này cho thấy công tác nuôi con bằng sữa mẹ đã có chuyển biến tích cực nhưng vẫn còn khoảng cách khá xa so với mục tiêu mong muốn.

Ngành y tế Hải Phòng đang tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, tư vấn cho phụ nữ mang thai và bà mẹ sau sinh; phối hợp với các bệnh viện duy trì mô hình hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ và thực hiện chăm sóc thiết yếu bà mẹ, trẻ sơ sinh trong và ngay sau sinh. Tuy nhiên, để nâng cao tỷ lệ nuôi con bằng sữa mẹ bền vững, sự hỗ trợ của gia đình và nơi làm việc vẫn giữ vai trò rất quan trọng.

Bác sĩ Hải cho rằng, người chồng và người thân cần chia sẻ việc nhà, động viên tinh thần, không tạo áp lực cho sản phụ trong những tuần đầu sau sinh. Tại nơi làm việc, các doanh nghiệp cần tạo điều kiện để bà mẹ có thời gian vắt sữa và bảo quản sữa an toàn sau khi quay trở lại làm việc. “Nuôi con bằng sữa mẹ không chỉ là việc riêng của người mẹ mà là trách nhiệm chung của gia đình, cơ sở y tế và toàn xã hội”.

                                                          Hải Hà