Thay đối thói quen phòng chống bệnh ký sinh trùng

  Lấy mẫu xét nghiệm cho người dân tại phường Lê Đại Hành

Ông Bùi Văn Ph, xã Yết Kiêu đến Trạm Y tế xã khá sớm để thực hiện xét nghiệm, tư vấn về bệnh liên quan tới ký sinh trùng. Từng là người có thói quen ăn đồ sống, đặc biệt là tiết canh, gỏi, ít có thói quen vệ sinh đôi bàn tay, cùng với việc gia đình nuôi chó mèo thả rông nên ông Ph đã bị nhiễm sán. Mới đây khi thấy có biểu hiện mẩn ngứa, cơ thể khó chịu ông Ph đi khám và xét nghiệm phát hiện đã bị mắc sán chó. “Tôi đi điều trị ở các nơi, gần đây về Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Hải Dương điều trị thì bệnh có giảm, bớt ngứa và cơ thể bớt khó chịu. Qua điều trị và được tư vấn của bác sĩ tôi thấy sán rất nguy hiểm nếu nó lên não…” 

Không chỉ ông Ph, khá nhiều người dân tại cuộc điều tra, xét nghiệm bệnh ký sinh trùng do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC), phối hợp với Viện sốt rét- Ký sinh trùng - Côn trùng (Bộ Y tế) tổ chức triển khai tại 05 điểm Trạm Y tế thuộc phường Lê Đại Hành và xã Yết Kiêu khi trả lời cán bộ y tế về kiến thức phòng bệnh đều cho biết có thói quen ăn đồ tái, sống và nuôi nhiều chó mèo. 

Ông Bùi Văn Khắc, khu dân cư Tân Phong, phường Lê Đại Hành có mặt tại Trạm Y tế rất sớm. Ông Khắc cho hay: “Khi chúng tôi được cán bộ y tế lấy máu xét nghiệm, phỏng vấn giải thích mối nguy hiểm của bệnh giun sán từ việc chăn nuôi, ăn uống, sinh hoạt tôi thấy rất bổ ích. Sau khi được tư vấn tôi thấy bệnh liên quan tới ký sinh trùng rất nguy hiểm. Thói quen, lối sống ở địa phương chúng tôi không để ý cái gì gây bệnh, cái gì không gây bệnh và nguy hiểm thế nào. Được nghe truyền thông đài, báo, trang mạng và cán bộ y tế cơ sở chúng tôi biết cách phòng tránh và từ bỏ thói quen ăn đồ sống, điển hình là tiết canh…”.

“Sau buổi truyền thông hôm nay, về nhà khi tiếp xúc với chó mèo chúng tôi phải rửa chân tay sạch sẽ, không cho chó mèo vào trong nhà, thường xuyên tẩy giun cho mình và cả cho chó, mèo; ăn chín, uống sôi, không dám ăn đồ sống nữa”. Bà Nguyễn Thị Yến, Phường Lê Đại Hành cho hay. 

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hải Phòng, việc điều tra phân vùng dịch tễ một số bệnh ký sinh trùng tại khu vực phía Đông thành phố đã thực hiện xong năm 2025. Đối với khu vực phía Tây thành phố năm 2026 bắt đầu thực hiện triển khai phân vùng dịch tễ bệnh ký sinh trùng. Số liệu thống kê giai đoạn 2021-2025 khu vực phía Đông thành phố Hải Phòng trong tổng số 2444 người được điều tra tỷ lệ mắc các bệnh ký sinh trùng: bệnh do vi nấm mắc cao nhất với tỷ lệ 19,1%; tiếp đó tới bệnh ấu trùng giun đũa chó mèo 13,2%; giun đũa 1,7%; sán lá gan nhỏ 1,4%; sán lá gan lớn 1,1%...

Tình trạng nuôi chó, mèo và biết kiến thức về phòng bệnh ấu trùng giun đũa chó mèo: Gia đình có nuôi chó mèo và thực hiện tẩy giun cho chó mèo trên 38%; người dân biết về những thói quen có thể nhiễm ấu trùng giun đũa chó mèo còn rất thấp (5,1%). Những thói quen liên quan tình trạng nhiễm ký sinh trùng: Những thói quen không tốt (thói quen ăn rau sống) trên 74%, tần suất ăn thường xuyên ăn trên 15%. Những thói quen tốt như rửa tay trước khi ăn trên 88%, với tần suất rửa tay thường xuyên gần 75%.

Bác sĩ Phùng Thị Tường Vi, Trưởng khoa Ký sinh trùng - Côn trùng, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật khuyến cáo: “Giun sán có thể xâm nhập vào cơ thể người qua nhiều con đường khác nhau. Chủ yếu qua đường ăn uống, qua da khi tiếp xúc trực tiếp với mầm bệnh. Giun sán có thể lây qua nước bị ô nhiễm, thức ăn, chất thải, đất, máu và nhiễm từ động vật sang người. Nhiễm giun sán có thể gây ra những hậu quả khôn lường nếu không được phát hiện và chẩn đoán kịp thời. Tùy vào loại và vị trí mà chúng ký sinh có thể gây ra nhiều biến chứng khác nhau. Biến chứng nhẹ: chậm lớn, suy dinh dưỡng, thiếu máu, hoa mắt, chóng mặt, tiêu chảy, ho sốt, mẩn ngứa… Biến chứng nặng như: Ký sinh ở nội tạng có thể gây tổn thương gan, phổi, thận, đường tiêu hóa như: tắc ruột, viêm loét đường tiêu hóa, tắc mật, viêm đường mật, áp xe gan, u gan, áp xe phổi, tràn dịch màng phổi… có thể dẫn đến tử vong; Ký sinh ở mắt có thể gây sẹo mắt, hạn chế thị lực hoặc mù lòa; Ký sinh ở não gây chèn ép dây thần kinh, đau đầu dữ đội, co giật hoặc động kinh, liệt, nói ngọng, hôn mê, tỷ lệ tử vong cao…”.  

Bệnh giun sán có thể phòng tránh được qua thói quen ăn uống và sinh hoạt hàng ngày như: Đảm bảo môi trường sống sạch sẽ; sử dụng nguồn nước và nguyên liệu nấu ăn an toàn vệ sinh. Thực phẩm cần nấu chín kỹ, không nên ăn thực phẩm sống như tiết canh, thịt tái sống, gỏi cá, hải sản sống… Bảo quản thực phẩm đúng cách. Tránh ruồi, gián đậu vào thức ăn; Vệ sinh cơ thể đúng cách, bao gồm rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi ăn, sau khi đi vệ sinh hoặc sau khi chơi ngoài trời, không đưa tay bẩn lên dụi mắt; Khi nuôi thú cưng (chó, mèo, chuột, chim…) cần tắm, vệ sinh sạch sẽ và phòng bệnh cho thú cưng. Sau khi ôm, chơi với vật nuôi phải vệ sinh cá nhân bằng xà phòng. Chất thải của vật nuôi cần được xử lý sạch sẽ để tránh lây nhiễm bệnh; Không bơi lội, đi chân trần hoặc tiếp xúc với đất ở những khu vực ô nhiễm; Cả người lớn và trẻ em đều cần uống thuốc tẩy giun định kỳ mỗi 6 tháng một lần. 

Khi nhiễm giun thường có các biểu hiện: Cảm giác ngứa da, khó chịu ở hậu môn; Dị ứng da (phát ban đỏ, nổi mề đay); Đau bụng; đầy hơi, khó tiêu; Táo bón hoặc tiêu chảy; Buồn nôn, nôn; Chán ăn; hoặc thèm ăn, ăn nhiều hơn nhưng vẫn giảm cân; Xanh xao, mệt mỏi; Ảnh hưởng thần kinh: kém tập trung, giảm trí nhớ, lo lắng, căng thẳng; Mắt mờ dần; Đau đầu dữ dội, co giật; Sốt kéo dài…cần đến ngay cơ sở y tế để khám và điều trị kịp thời. 

Đức Thành