Thời gian gần đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Hải Dương ghi nhận nhiều trường hợp người bệnh nhiễm đồng thời nhiều loại ký sinh trùng như giun đũa chó mèo, giun lươn, sán lá gan lớn, sán dây… Đáng chú ý, có bệnh nhân nhiễm cùng lúc 4 – 5 loại ký sinh trùng, gây tổn thương gan và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Người dân đến khám bệnh tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Hải Dương
Số ca xét nghiệm và phát hiện bệnh tăng cao
Theo thống kê của bệnh viện, từ ngày 12/3/2025 đến 6/3/2026, Khoa Xét nghiệm – Chẩn đoán hình ảnh và Thăm dò chức năng đã thực hiện 2.487 lượt xét nghiệm ELISA phát hiện ký sinh trùng cho người bệnh đến khám. Kết quả ghi nhận 994 trường hợp dương tính, chiếm khoảng 40% tổng số mẫu xét nghiệm. Đây là số liệu trên nhóm người bệnh có chỉ định xét nghiệm, cho thấy bệnh ký sinh trùng vẫn là vấn đề đáng lưu ý trong công tác khám, chẩn đoán và điều trị. Một số tác nhân có tỷ lệ dương tính cao gồm: Giun đũa chó mèo (Toxocara): 350/670 mẫu (52,24%). Giun lươn (Strongyloides stercoralis): 242/493 mẫu (49,09%). Sán lá gan lớn (Fasciola): 161/334 mẫu (48,20%). Sán dây chó (Echinococcus granulosus): 184/348 mẫu (52,87%). Ngoài ra còn ghi nhận các tác nhân khác như ấu trùng sán lợn, sán máng, sán lá phổi với các tỷ lệ dương tính khác nhau. Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2026, số người dân đến khám và xét nghiệm ký sinh trùng tăng mạnh. Trong 3 tuần sau Tết, bệnh viện thực hiện 729 mẫu xét nghiệm, tăng 314 mẫu (75,7%) so với 415 mẫu trong 3 tuần trước Tết.
Theo các bác sĩ, sự gia tăng này phản ánh nhu cầu kiểm tra sức khỏe sau dịp lễ, đồng thời liên quan đến thói quen ăn uống ngày Tết với nhiều món tái sống, hải sản chưa nấu chín hoặc rau sống chưa đảm bảo vệ sinh. Người bệnh đến khám thường có các biểu hiện như rối loạn tiêu hóa kéo dài, đau bụng âm ỉ, nổi mề đay, ngứa da, dị ứng hoặc mệt mỏi không rõ nguyên nhân.
Trường hợp nhiễm cùng lúc 5 loại ký sinh trùng
Điển hình là trường hợp chị Đ.T.H. (37 tuổi, xã Hồng Châu) được phát hiện nhiễm đồng thời 5 loại ký sinh trùng – nhiều nhất trong các ca bệnh ghi nhận tại bệnh viện. Trước đó, bệnh nhân thường xuyên ngứa toàn thân kèm nổi mề đay, mỗi đợt kéo dài 1-2 tuần và tái phát sau vài tháng. Do nghĩ là dị ứng thông thường nên bệnh nhân tự mua thuốc điều trị và từng được chẩn đoán viêm da cơ địa nhưng không xác định được nguyên nhân.
Kiểm tra sức khỏe cho bệnh nhân B.X.T. (79 tuổi, TP Hải Phòng) nhiễm ký sinh trùng tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Hải Dương
Khi khám chuyên khoa gan mật, siêu âm phát hiện dấu hiệu xơ gan độ 1 dù bệnh nhân không có các yếu tố nguy cơ thường gặp như uống rượu bia, hút thuốc hay mắc viêm gan mạn tính; men gan cũng không tăng cao. Từ các dấu hiệu bất thường, bác sĩ chỉ định xét nghiệm chuyên sâu về ký sinh trùng. Kết quả cho thấy bệnh nhân nhiễm đồng thời 5 loại gồm giun lươn, giun đũa chó mèo, sán lá gan lớn, sán dây chó và sán máng.
Theo các bác sĩ, trong số này sán lá gan lớn có thể gây tổn thương gan kéo dài. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển âm thầm dẫn đến xơ hóa gan và nhiều biến chứng nguy hiểm.
Một trường hợp khác là bệnh nhân B.X.T. (79 tuổi, TP Hải Phòng) nhập viện trong tình trạng ngứa dữ dội, nổi mề đay từ hai bàn chân lan lên đùi và bụng khiến bệnh nhân mất ngủ nhiều ngày. Kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhân nhiễm đồng thời 4 loại ký sinh trùng gồm sán lá gan lớn, giun lươn, giun đũa chó mèo và sán dây chó. Sau hơn 10 ngày điều trị, tình trạng ngứa đã giảm rõ rệt nhưng bệnh nhân vẫn cần tiếp tục theo dõi. Theo gia đình, bệnh nhân có thói quen nuôi chó mèo và thường xuyên ăn tiết canh, lòng lợn, rau sống – những yếu tố làm tăng nguy cơ nhiễm ký sinh trùng.
Theo BSCKI Vũ Tiến Phương, Trưởng khoa Nội Tổng hợp, biểu hiện của bệnh ký sinh trùng rất đa dạng và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Phần lớn người bệnh có các triệu chứng như ngứa da kéo dài, nổi mề đay, rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy dai dẳng hoặc mệt mỏi không rõ nguyên nhân. Một số trường hợp được phát hiện tăng bạch cầu ái toan khi xét nghiệm máu. Tuy nhiên, không ít trường hợp gần như không có triệu chứng rõ ràng hoặc chỉ xuất hiện mẩn ngứa nhẹ nên dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với bệnh da liễu thông thường. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, ký sinh trùng có thể gây nhiều biến chứng như tắc ruột do giun, tổn thương gan mật, thiếu máu mạn tính; thậm chí ấu trùng có thể di chuyển đến các cơ quan quan trọng như não hoặc mắt, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
Cần tăng cường phòng bệnh trong cộng đồng
Theo số liệu của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hải Phòng, giai đoạn 2021–2025 ghi nhận 1.698 trường hợp nhiễm ấu trùng giun đũa chó mèo trên tổng số 5.816 người được xét nghiệm, chiếm 29,2%.
Các chuyên gia cho rằng sự gia tăng bệnh ký sinh trùng liên quan đến nhiều yếu tố như xu hướng nuôi thú cưng ngày càng phổ biến, thói quen ăn thực phẩm tái sống, rau sống chưa rửa sạch hoặc tiếp xúc với nguồn đất, nước ô nhiễm. Hiện nay, công tác phòng chống bệnh ký sinh trùng vẫn còn một số hạn chế như thiếu nhân lực chuyên môn, trang thiết bị chẩn đoán chưa đồng bộ và kinh phí phòng chống còn hạn chế. Ngành y tế khuyến cáo người dân thực hiện ăn chín, uống sôi, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, tẩy giun định kỳ và chủ động đi khám khi có các dấu hiệu nghi ngờ. Đồng thời, cần tăng cường truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng, đặc biệt đối với các nhóm nguy cơ cao như trẻ em, nông dân và các hộ gia đình sinh sống gần nguồn nước ô nhiễm, đối tượng có nguy cơ là những người có sở thích nuôi thú cưng vì bệnh ấu trùng giun đũa chó mèo cũng đang tăng trong thời gian qua.
Hải Hà