Đẩy mạnh hợp tác khoa học và công nghệ đang trở thành động lực quan trọng giúp Hải Phòng nâng cao năng lực y tế dự phòng, từng bước tiếp cận các mô hình chăm sóc sức khỏe tiên tiến, hướng tới phòng bệnh chủ động và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Trong những năm qua, cùng với tiến trình phát triển kinh tế – xã hội, thành phố Hải Phòng luôn quan tâm đẩy mạnh hợp tác trong nước và quốc tế về khoa học và công nghệ, coi đây là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, bảo vệ sức khỏe Nhân dân. Việc triển khai Chương trình đẩy mạnh hợp tác khoa học và công nghệ giai đoạn 2021 – 2025 đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tạo nền tảng vững chắc để thành phố tiếp tục xây dựng chương trình hợp tác giai đoạn 2026 – 2030 theo hướng gắn kết khoa học, công nghệ với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Khám sức khỏe cho công nhân Công ty TNHH thép JFE Shoji Hải Phòng trong chương trình khám sức khỏe nâng cao nhằm hỗ trợ thay đổi hành vi sức khỏe cho người dân thành phố Hải Phòng” do Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tài trợ
Triển khai đồng bộ, hợp tác khoa học – công nghệ đi vào thực chất
Trong giai đoạn 2021 – 2025, các hoạt động hợp tác khoa học và công nghệ được triển khai đa dạng, có trọng tâm, trọng điểm, gắn với yêu cầu thực tiễn của công tác y tế dự phòng. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hải Phòng phối hợp chặt chẽ với Viện Dinh dưỡng và các đơn vị liên quan tổ chức thực hiện nhiều kế hoạch, công tác chuyên môn quan trọng, như: triển khai lấy mẫu xét nghiệm HPV tại cộng đồng; thử nghiệm phần mềm tư vấn thông minh về dinh dưỡng tại các cơ sở y tế và cộng đồng trên địa bàn thành phố. Phần mềm tư vấn thông minh về dinh dưỡng được triển khai thí điểm tại 24 đơn vị y tế, thu hút hơn 5.300 người tham gia. Công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân lực khoa học – công nghệ được chú trọng, tiêu biểu là các lớp tập huấn xét nghiệm chẩn đoán bệnh sốt xuất huyết Dengue cho cán bộ chuyên môn y tế cơ sở.
Thực hiện các Quyết định của UBND thành phố về phê duyệt và điều chỉnh Dự án “Đào tạo nguồn nhân lực để xây dựng chương trình khám sức khỏe nâng cao nhằm hỗ trợ thay đổi hành vi sức khỏe cho người dân thành phố Hải Phòng” do Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tài trợ, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hải Phòng đã chủ động xây dựng kế hoạch triển khai hằng năm, phân công nhiệm vụ cụ thể cho cán bộ tham gia dự án. Phối hợp với Trường Đại học Hirosaki (Nhật Bản), tập trung nâng cao năng lực cán bộ y tế thông qua đào tạo chuyên sâu và chuyển giao mô hình khám sức khỏe nâng cao chất lượng cuộc sống (Quality of Life Health Check – QOLHC). Trong giai đoạn 2023 – 2025, có 24 cán bộ của CDC Hải Phòng được tham gia đào tạo tại Nhật Bản. Sau các đợt đào tạo, chuyên gia Nhật Bản tiếp tục sang Việt Nam hỗ trợ kỹ thuật, trực tiếp hướng dẫn triển khai mô hình khám và tư vấn sức khỏe nâng cao tại Hải Phòng.
Theo đó, chương trình đã tổ chức khám sức khỏe nâng cao cho người lao động tại một số doanh nghiệp, đơn vị và từng bước mở rộng đối tượng sang sinh viên, cán bộ y tế. Tổng cộng khoảng 300 người đã được khám sức khỏe theo mô hình QOL tại 6 đơn vị trên địa bàn thành phố.
Bên cạnh Dự án JICA, các dự án hợp tác quốc tế khác như FIND, Quỹ Toàn cầu, EPIC tiếp tục được triển khai hiệu quả, góp phần tăng cường sàng lọc ung thư cổ tử cung; dự phòng và điều trị HIV/AIDS, viêm gan C; hỗ trợ xét nghiệm và điều trị cho các nhóm nguy cơ cao, đối tượng yếu thế, qua đó nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe cộng đồng trên địa bàn thành phố. Trong khuôn khổ các hoạt động này, ngành y tế Hải Phòng đã thực hiện 2.543 mẫu xét nghiệm sàng lọc, trong đó 1.072 mẫu do cán bộ y tế trực tiếp lấy và 1.437 mẫu do phụ nữ tự lấy mẫu. Kết quả cho thấy 235 trường hợp dương tính với virus HPV, gồm 32 trường hợp nhiễm type HPV16, 10 trường hợp nhiễm type HPV18, số còn lại 193 trường hợp nhiễm các type HPV khác. Các trường hợp dương tính được tư vấn, hướng dẫn theo dõi và chuyển tuyến quản lý theo quy định chuyên môn.
Phát huy hiệu quả hợp tác, hướng tới y tế dự phòng bền vững
Trao đổi với phóng viên, Thạc sĩ, Bác sĩ chuyên khoa II Đồng Trung Kiên – Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Hải Phòng cho biết: “Việc đẩy mạnh hợp tác trong nước và quốc tế về khoa học và công nghệ trong giai đoạn 2021 – 2025 đã mang lại những chuyển biến rõ nét đối với công tác y tế dự phòng của thành phố. Thông qua các dự án hợp tác, đặc biệt là Dự án JICA, đội ngũ cán bộ y tế của CDC Hải Phòng không chỉ được nâng cao năng lực chuyên môn mà còn từng bước tiếp cận các mô hình chăm sóc sức khỏe tiên tiến, hiện đại, lấy phòng bệnh và nâng cao chất lượng sống làm trọng tâm.”
Theo lãnh đạo CDC Hải Phòng, mô hình khám sức khỏe nâng cao chất lượng cuộc sống (QOL) là điểm nhấn nổi bật trong hợp tác quốc tế thời gian qua. Khác với hình thức khám sức khỏe thông thường, mô hình QOL tập trung phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiễm, đồng thời tư vấn thay đổi hành vi sức khỏe cho người dân. Qua triển khai thực tế, mô hình đã nhận được sự quan tâm, hưởng ứng tích cực và đánh giá cao từ các cơ quan, đơn vị cũng như người tham gia khám.
Thực tiễn triển khai cho thấy, các chương trình hợp tác khoa học và công nghệ đã góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ y tế, từng bước thay đổi nhận thức của người dân về phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe chủ động. Tuy nhiên, vẫn còn một số khó khăn như danh mục thiết bị kiểm tra còn hạn chế so với mô hình QOL tại Nhật Bản; điều kiện không gian và thời gian tư vấn cá nhân hóa chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu.
Bước sang giai đoạn 2026 – 2030, trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm tiếp tục gia tăng và tỷ lệ người dân khám sức khỏe định kỳ còn thấp, Hải Phòng xác định tiếp tục mở rộng hợp tác khoa học, công nghệ gắn với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Thành phố định hướng duy trì và mở rộng Dự án JICA, tập trung phát triển mô hình khám sức khỏe nâng cao QOL nhằm phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ, nâng cao nhận thức và thúc đẩy thay đổi hành vi sức khỏe của người dân, góp phần chuyển dịch từ tư duy “chữa bệnh” sang “chủ động dự phòng”.
Hải Hà