Ngăn chặn sớm lão hóa mắt

Theo thời gian, sự lão hóa mắt sẽ diễn ra cùng với sự lão hóa tự nhiên của cơ thể. Nó thể hiện rõ nhất ở việc thị lực suy giảm dần, khả năng nhìn bị hạn chế. Mắt bắt đầu lão hóa rõ rệt nhất ở độ tuổi 45 trở đi. Mắt bắt đầu nhìn mờ hơn, không còn rõ như trước. Quá trình lão hóa mắt còn bị tác động bởi môi trường làm việc, môi trường ô nhiễm khói bụi và thiếu dinh dưỡng. Lão hóa mắt có thể bắt đầu từ từ với những biểu hiện như mờ mắt, mỏi mắt, khô mắt… và lâu dài có thể dẫn đến các bệnh nguy hiểm như đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng với nhiều nguy cơ mù lòa tiềm ẩn.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ lão hóa mắt sớm

Không bảo vệ mắt khi tiếp xúc với ánh nắng: Tiếp xúc kéo dài với tia cực tím (UV) từ ánh nắng mặt trời có thể gây tổn thương các cấu trúc của mắt và góp phần thúc đẩy quá trình lão hóa mắt, làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh lý về mắt. Khi hoạt động ngoài trời, nên sử dụng kính có khả năng chống tia UV và các biện pháp bảo vệ mắt phù hợp.

Hút thuốc lá và tiếp xúc với khói thuốc: Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc hại và các chất oxy hóa có thể gây tổn thương các mô của mắt. Hút thuốc và phơi nhiễm với khói thuốc thụ động có liên quan đến gia tăng nguy cơ mắc một số bệnh lý về mắt, trong đó có đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng và khô mắt. Chủ động không hút thuốc và hạn chế phơi nhiễm với khói thuốc là biện pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe mắt.

Thói quen dụi mắt: Dụi mắt thường xuyên, đặc biệt khi tay không sạch, có thể gây kích ứng và tổn thương bề mặt nhãn cầu, đồng thời làm tăng nguy cơ đưa vi khuẩn, virus và các tác nhân gây bệnh vào mắt. Cần hạn chế dụi mắt và thực hiện vệ sinh tay trước khi chạm vào vùng mắt.

Thiếu ngủ và rối loạn giấc ngủ: Thiếu ngủ hoặc ngủ không đủ thời gian có thể gây mỏi mắt, khô mắt, đỏ mắt, nhìn mờ và cảm giác khó chịu tại mắt. Duy trì thời gian ngủ phù hợp và thói quen sinh hoạt điều độ góp phần bảo vệ sức khỏe mắt.

Chế độ dinh dưỡng không hợp lý: Chế độ ăn thiếu rau xanh, trái cây và các chất dinh dưỡng thiết yếu có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và chức năng của mắt. 

Uống không đủ nước: Thiếu nước có thể ảnh hưởng đến quá trình duy trì độ ẩm của bề mặt nhãn cầu, gây khô, mỏi và kích ứng mắt. Cần bổ sung nước đầy đủ theo nhu cầu của cơ thể, đồng thời tăng lượng nước khi thời tiết nóng hoặc khi hoạt động thể lực nhiều, trừ trường hợp có chỉ định hạn chế nước của nhân viên y tế.

Sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian dài: Sử dụng máy tính, điện thoại thông minh, máy tính bảng trong thời gian kéo dài có thể làm tăng tình trạng mỏi mắt, khô mắt, nhìn mờ và khó chịu do giảm tần suất chớp mắt khi tập trung nhìn màn hình. Nên hạn chế thời gian sử dụng liên tục, thực hiện nghỉ mắt định kỳ, duy trì khoảng cách và tư thế phù hợp khi sử dụng thiết bị.

Sử dụng kính áp tròng không đúng cách: Đeo kính áp tròng quá thời gian khuyến cáo, vệ sinh và bảo quản không đúng cách hoặc sử dụng dung dịch không phù hợp có thể gây tổn thương bề mặt giác mạc và làm tăng nguy cơ viêm, nhiễm trùng mắt. Người sử dụng cần tuân thủ hướng dẫn của cơ sở chuyên khoa mắt, bảo đảm vệ sinh kính và thay kính, dung dịch theo khuyến cáo.

Làm gì để phòng chống lão hóa mắt?

Lão hóa mắt là quá trình diễn tiến tự nhiên theo tuổi, tuy nhiên có thể làm chậm quá trình lão hóa và giảm nguy cơ mắc các bệnh lý về mắt thông qua việc duy trì lối sống lành mạnh và chăm sóc mắt đúng cách. 

Bảo vệ mắt tránh ánh sáng mặt trời: Hạn chế đi ra ngoài đường vào thời điểm nắng nhất trong ngày. Nếu đi ra ngoài trời thì nên đeo kính râm có quét lớp chống tia cực tím, đội mũ rộng vành.

Chăm sóc mắt đúng cách: Không đọc sách quá gần (ở người lớn khoảng cách từ 30-35cm, trẻ em từ 25-30cm), không đọc sách khi ngồi trên các phương tiện giao thông đang chuyển động. 

Bảo vệ mắt khi dùng thiết bị điện tử: Hạn chế nhìn màn hình liên tục. Làm việc trước màn hình vi tính hay chơi game, áp dụng nguyên tắc 20-20-20: sau 20 phút nhìn màn hình, nhìn xa khoảng 6 mét (20 feet) trong ít nhất 20 giây.

Duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối: Ăn đa dạng, cân đối các nhóm thực phẩm để cung cấp đầy đủ dưỡng chất cho mắt. Tăng cường rau xanh đậm và trái cây giàu vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa. Bổ sung cá béo, các loại hạt và đậu cung cấp acid béo omega-3, kẽm, vitamin B2, để giúp nuôi dưỡng tế bào mắt khỏe mạnh, phòng ngừa lão hóa. Uống đủ nước và duy trì cân nặng hợp lý để góp phần bảo vệ sức khỏe mắt và phòng ngừa bệnh lý liên quan. 

Không hút thuốc lá: vì hút thuốc lá làm suy yếu hệ tuần hoàn của cơ thể, làm giảm lượng máu đến mắt.

Lưu ý: Nên đi khám mắt thường xuyên 2 lần/năm để sớm phát hiện các bệnh về mắt và có hướng xử trí kịp thời. Khi thấy mắt có các dấu hiệu không bình thường thì cần đi khám ngay, không tự ý nhỏ thuốc mắt khi chưa có chỉ định của thầy thuốc.

Các dấu hiệu cần đi khám mắt ngay: Giảm hoặc mất thị lực đột ngột; Bóng đen, nhiều ruồi bay hoặc tia chớp xuất hiện đột ngột. Đau mắt dữ dội, mắt đỏ kèm nhìn mờ hoặc buồn nôn. Nhìn mờ, nhìn đôi, méo hình kéo dài. Đau, đỏ, khô mắt hoặc chảy nước mắt kéo dài.