Cảnh báo thói quen tích trữ thức ăn cả tuần trong tủ lạnh: Đi chợ 1 lần ăn cả tuần

Sau một ngày làm việc mệt mỏi, chị Thùy Dung (38 tuổi, phường Hải An, thành phố Hải Phòng) thường không còn thời gian ghé qua chợ hay siêu thị để mua thực phẩm. Giải pháp của chị là dành trọn buổi sáng chủ nhật để "lấp đầy" tủ lạnh bằng thịt, cá, rau củ cho cả tuần. "Tôi thường đi chợ sáng chủ nhật, mua thực phẩm cho cả tuần, rồi chia nhỏ ra các hộp, ăn bữa nào lấy ra rã đông và nấu. Làm như vậy vừa nhanh gọn mà không phải suy nghĩ hôm nay ăn gì " – Chị Thùy Dung chia sẻ.

Thực tế, chị Thùy Dung không phải là trường hợp duy nhất. Khảo sát nhanh tại các siêu thị lớn vào dịp cuối tuần, lượng người mua sắm thực phẩm với số lượng lớn luôn trong tình trạng quá tải. Dù vậy, thói quen này vô tình biến chiếc tủ lạnh gia đình thành một "kho lưu trữ vạn năng" – nơi vốn dĩ chỉ nên là trạm dừng chân ngắn hạn của thực phẩm.

Thực phẩm để lâu – "Nghèo" dinh dưỡng, "Giàu" vi khuẩn

Thạc sĩ, bác sĩ Bùi Thị Thu Hường, Trưởng Khoa Dinh dưỡng, Trung tâm Kiểm soát bệnh thành phố chia sẻ: Những thực phẩm tươi sống như thịt, tôm cá để trong ngăn đá nếu được bảo quản ở nhiệt độ tiêu chuẩn (dưới -18⁰C) giúp tạm dừng hoạt động của vi khuẩn và enzyme, nhờ đó các chất dinh dưỡng cốt lõi như Protein, chất béo, khoáng chất và vitamin đều được bảo quản nguyên vẹn. Tuy nhiên nếu chúng ta bảo quản không đúng cách, thực phẩm sẽ mất dinh dưỡng, sinh độc tố có hại cho sức khỏe.

Đông đá quá chậm: Tủ lạnh gia đình nhồi nhét quá đầy sẽ làm giảm tốc độ lạnh. Việc đông chậm tạo các chất tinh thể băng lớn, đâm thủng màng tế bào thịt cá. Khi rã đông thực phẩm sẽ bị chảy nước nhiều kéo theo một phần chất dinh dưỡng và làm thực phẩm bở, nhũn.

Cấp đông lại sau khi rã đông: Việc rã đông rồi lại cất lại trong ngăn đá khiến vi khuẩn nhân lên nhanh chóng, phá hủy cấu trúc dinh dưỡng.

 Mất chất khi rã đông sai cách: Nếu rã đông bằng nước nóng hoặc ngâm trực tiếp trong nước, các vitamin tan trong nước (vitamin nhóm B, C) sẽ bị thất thoát.

Bác sĩ Hường cũng cho biết thêm: thói quen ăn thực phẩm tích trữ đối với tủ lạnh gia đình đóng mở liên tục làm biến đổi nhiệt độ, các phản ứng hóa học tự nhiên oxy hóa chất béo, phân hủy enzyme vẫn âm thầm diễn ra trong ngăn đá. Do đó để quá lâu sẽ mất dinh dưỡng và có hại cho sức khỏe

Đối với rau xanh và trái cây, chỉ cần sau 3 ngày trong ngăn mát, hàm lượng Vitamin C, Vitamin nhóm B và các chất chống oxy hóa đã bị tụt giảm từ 30% đến 50%. Bạn có thể vẫn ăn đủ khối lượng, nhưng cơ thể lại rơi vào trạng thái "đói" vi chất.

Đặc biệt việc bảo quản thịt cá nấu chín (thức ăn thừa) trong ngăn mát tủ lạnh lâu ngày hoặc sai cách sẽ gây ra nhiều tác hại cho cơ thể:

Ngộ độc thực phẩm: nếu để sau 2-3 ngày, các vi khuẩn có hại như Salmonlella, Listeria, Ecoli sẽ sinh sôi nhanh chóng, tiết ra độc tố. Người ăn sẽ bị rối loạn tiêu hóa như: đầy bụng, tiêu chảy, buồn nôn nặng có thể dẫn đễn nhiễm trùng đường ruột.

Biến chất dinh dưỡng và sinh độc tố histamine: Thịt, đặc biệt là cá có tổ chức liên kết long lẻo để lâu trong ngăn mát sẽ bị phân hủy protein làm giảm đáng kể hàm lượng dinh dưỡng. Quá trình này sản sinh ra histamin một chất gây dị ứng mạnh có thể khiến người ăn bị dị ứng, ngứa, phát ban, chóng mặt.

Tích tụ độc tố: Khi thức ăn thừa được lưu trữ lâu trong tủ lạnh, hàm lượng Nitrit sẽ tích trữ dần. Nếu tiêu thụ lượng lớn độc tố này trong thời gian dài, khi vào cơ thể kết hợp với axit amin sẽ chuyển hóa nitrosamine, một tác nhân làm tăng gánh nặng cho gan, thận, nguy cơ ung thư dạ dày, ung thư gan và ung thư đại tràng.

Lây nhiễm chéo vi khuẩn: Nếu không bọc kín để chung với ngăn đá bảo quản với thực phẩm sống. Đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ngộ độc dù thức ăn đã được nấu chín.

Bác sĩ Hường cũng khuyến cáo tới người tiêu dùng đặc biệt là các bà nội trợ đó là không nhất thiết phải đi chợ mỗi ngày, nhưng nên đổi công thức từ "1 lần/tuần" thành "2-3 lần/tuần" (tức là cứ 2-3 ngày đi mua một lần). Nếu bắt buộc phải tích trữ cho cả tuần, hãy đảm bảo sơ chế sạch, chia nhỏ thực phẩm thành từng phần vừa đủ ăn cho một bữa trước khi cấp đông, dùng túi đựng, hộp chuyên dụng tuyệt đối không rã đông rồi lại cấp đông trở lại. Đặc biệt không để thức ăn thừa trong ngăn mát quá 2 ngày (VD: Các món cánh súp nước dùng, gà luộc, thịt kho 2-3 ngày, Cá hải sản nấu chín: 1-2 ngày: nhóm này dễ biến chất sinh độc tố hạn chế để thừa trong ngăn mát, nên ăn ngay. Cơm nguội 1-2 ngày, nếu để lâu dễ sản sinh vi khuẩn Bacillus cereur gây nôn mửa; Rau có lá nấu chín không để qua đêm do chuyển nitrat thành nitrit gây hại cho sức khỏe). Đối với rau xanh, hãy ưu tiên ăn các loại rau lá trước, các loại củ quả (bầu, bí, cà rốt...) để lại ăn vào những ngày cuối tuần vì chúng giữ được dưỡng chất lâu hơn.

Cuộc sống bận rộn buộc chúng ta phải tìm kiếm những giải pháp tối ưu hóa thời gian, và việc đi chợ một lần cho cả tuần là một hệ quả tất yếu của nhịp sống hiện đại. Tuy nhiên, sự tiện lợi sẽ trở thành cái bẫy nếu chúng ta đánh đổi nó bằng chất lượng bữa ăn và sức khỏe của chính mình. Tủ lạnh chỉ là công cụ hỗ trợ, không phải là "phép màu" giữ cho thực phẩm tươi ngon vĩnh viễn. Để bảo vệ bản thân và gia đình, mỗi người tiêu dùng cần thay đổi tư duy lưu trữ, học cách lắng nghe cơ thể và thông thái hơn trong việc lựa chọn, bảo quản nguồn dinh dưỡng mỗi ngày.