Không chủ quan
Tại Bệnh viện Phục hồi chức năng Hải Phòng (phường Phù Liễn), chúng tôi gặp một gia đình đều đặn hàng ngày đưa một bé trai đến tập phục hồi chức năng. Đứa trẻ mới hơn 2 tuổi nhưng cơ thể mềm yếu, không thể phát triển vận động như bình thường do mắc bệnh lý não bẩm sinh. Theo chia sẻ của gia đình, trong suốt thai kỳ, người mẹ chỉ khám thai định kỳ cơ bản, không thực hiện các xét nghiệm sàng lọc cần thiết. Hoàn cảnh khó khăn cùng tâm lý chủ quan vì đã từng sinh con khỏe mạnh khiến nhiều nguy cơ tiềm ẩn không được phát hiện từ sớm.
Thực tế với sự phát triển của y học hiện đại, nhiều bất thường thai nhi hoàn toàn có thể được phát hiện ngay từ giai đoạn sớm thông qua các xét nghiệm, siêu âm chuyên sâu. Nếu được can thiệp kịp thời, nhiều trường hợp có thể giảm thiểu đáng kể di chứng, thậm chí thay đổi hoàn toàn tiên lượng của trẻ sau sinh.
Không chỉ trong thai kỳ, tâm lý chủ quan còn xuất hiện ngay cả khi bước vào hành trình làm mẹ. Trường hợp sản phụ Đinh Thị Y (phường Nam Triệu) cho thấy, ngay cả những người đã có kinh nghiệm sinh nở vẫn có thể rơi vào thế bị động nếu thiếu kiến thức cập nhật. Đây là lần sinh thứ ba của chị Y, tuy nhiên thai kỳ lần này lại tiềm ẩn nhiều rủi ro khi chị có dấu hiệu tiền sản giật và buộc phải sinh con ở tuần thứ 34, em bé chỉ nặng 2,1kg.
Việc con sinh non, sức đề kháng yếu, dễ gặp các vấn đề như vàng da, bú kém khiến chị Y không khỏi lo lắng. Khác với những lần sinh trước, chị nhận ra việc chăm sóc trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ sinh non, đòi hỏi nhiều kỹ năng và hiểu biết hơn.“Nhờ được các điều dưỡng hướng dẫn tận tình, tôi bớt lo lắng hơn. Tôi hiểu cần cho con bú đúng cách, chia nhỏ bữa, cho ăn từng ít một để tránh nôn trớ, sặc sữa… những điều mà trước đây tôi chưa từng chú ý”, chị Y chia sẻ.
Những câu chuyện như trên không phải là cá biệt hiện nay, nó phản ánh một thực tế rằng sự chủ quan, dù xuất phát từ hoàn cảnh hay kinh nghiệm cá nhân, đều có thể trở thành “điểm mù” nguy hiểm trong hành trình mang thai và nuôi con của mẹ.
Cần vững kiến thức
Tại Khoa Sản, Bệnh viện Đại học Y Hải Phòng, việc tư vấn, hướng dẫn chăm sóc sau sinh đang được coi là một phần thiết yếu trong quá trình điều trị. Theo điều dưỡng Tô Hải Yến, kiến thức chính là yếu tố quyết định giúp người mẹ giảm thiểu rủi ro và chủ động bảo vệ con ngay từ những ngày đầu đời. Theo đó, việc chăm con “nhàn hay vất vả” phụ thuộc phần lớn vào mức độ hiểu biết của người mẹ. Khi nắm vững kiến thức, mẹ có thể xây dựng thói quen sinh hoạt khoa học cho trẻ như ngủ, bú đúng giờ, đồng thời nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường để xử trí kịp thời. Thực tế, nhiều sai lầm trong chăm sóc trẻ xuất phát từ những quan niệm chưa đúng. Ví dụ trong điều kiện thời tiết nồm ẩm, không ít gia đình lo trẻ bị lạnh nên mặc quá nhiều quần áo, khiến trẻ dễ bị bí bách, viêm da, thậm chí tăng nguy cơ viêm đường hô hấp. Do đó, cần chú ý môi trường chăm sóc trẻ cần luôn sạch sẽ, thông thoáng, nhiệt độ phù hợp.
Điều dưỡng tại Khoa Sản, Bệnh viện Đại học Y Hải Phòng hướng dẫn chăm sóc trẻ sơ sinh cho sản phụ
Ở góc độ thai kỳ, các bác sĩ tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng nhấn mạnh vai trò của việc theo dõi thai máy – một “tín hiệu sống” quan trọng nhưng thường bị bỏ qua. Từ tuần thai thứ 28, sản phụ cần theo dõi cử động của thai nhi hằng ngày. Bất kỳ sự thay đổi bất thường nào cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm các nguy cơ như suy thai, thiếu oxy. Bên cạnh đó, việc khám thai định kỳ, thực hiện đầy đủ các xét nghiệm sàng lọc và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ là yếu tố then chốt giúp phát hiện sớm, phòng ngừa hiệu quả các biến chứng như tiền sản giật.
Trung bình mỗi tháng, phòng khám Khoa Chăm sóc sức khỏe sinh sản, cơ sở 2 Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố số 144 Quang Trung thực hiện khám, siêu âm, làm xét nghiệm sàng lọc trước sinh cho khoảng 500 lượt phụ nữ. Qua đó nhằm phát hiện sớm nguy cơ thai kỳ bất thường, dị tật bẩm sinh, bệnh lý mẹ – con, giúp thai phụ được tư vấn điều trị, theo dõi an toàn ngay tại tuyến cơ sở. Theo bác sĩ Phạm Thanh Tùng, Phó trưởng Khoa Chăm sóc sức khỏe sinh sản, khoảng cách giữa một thai kỳ an toàn và một biến chứng đáng tiếc đôi khi không nằm ở điều kiện y tế, mà nằm ở chính nhận thức và sự chủ động của người mẹ. Khi được trang bị đầy đủ kiến thức, mỗi người phụ nữ không chỉ bảo vệ sức khỏe của mình, mà còn tạo nền tảng an toàn cho con ngay từ những ngày đầu tiên của cuộc đời.
Bác sĩ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố siêu âm cho phụ nữ mang thai.
Để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe sinh sản, hướng tới giảm tử vong mẹ và trẻ em, năm 2026, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố triển khai đồng bộ giải pháp, đặt mục tiêu 93% phụ nữ mang thai được khám thai ít nhất 4 lần, 100% ca sinh do nhân viên y tế được đào tạo thực hiện, 90% bà mẹ và trẻ sơ sinh được chăm sóc tại nhà sau sinh. Đồng thời, giảm tỷ suất tử vong mẹ, trẻ dưới 1 tuổi và dưới 5 tuổi; tăng tỷ lệ sàng lọc sơ sinh, bú mẹ sớm và chăm sóc thiết yếu ngay sau sinh.
Đức Thành