Ngày 12/6/2025, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, tỉnh Hải Dương và thành phố Hải Phòng được hợp nhất, lấy tên gọi sau hợp nhất là thành phố Hải Phòng. Từ tháng 7/2025, sau khi thực hiện chủ trương sáp nhập 02 đơn vị, mặc dù có sự khác biệt về điều kiện thực tế giữa các địa phương, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố (CDC) đã nhanh chóng thích ứng, hòa nhập và duy trì sự phối hợp nhịp nhàng. Trong năm 2025, các hoạt động của CDC được triển khai đồng bộ đặc biệt là công tác phòng chống dịch bệnh.
Trụ sở làm việc của CDC tại 84 Nguyễn Tất Tố
Sáp nhập tạo sức mạnh.
Với chức năng nhiệm vụ được giao, ngay từ đầu năm 2025, CDC khu vực phía Đông và phía Tây thành phố đã chủ động triển khai các nhiệm vụ chuyên môn, đảm bảo tiến độ theo kế hoạch đề ra. Các chỉ tiêu chuyên môn, công tác giám sát dịch bệnh, báo cáo định kỳ và đột xuất đều được hoàn thành đúng thời hạn, góp phần kiểm soát ổn định tình hình dịch bệnh trên địa bàn thành phố.
Năm 2025, các bệnh truyền nhiễm lưu hành trên địa bàn thành phố được giám sát và kiểm soát hiệu quả: 3.289 trường hợp COVID-19; 1.742 trường hợp tay chân miệng; 4.162 trường hợp sởi; 10.390 trường hợp bị chó, mèo cắn tiêm vắc xin phòng dại; đặc biệt sốt xuất huyết 905 trường hợp (giảm 21.515 ca so với năm 2024). Không ghi nhận trường hợp tử vong do các bệnh truyền nhiễm nói trên.
Trung tâm tổ chức hơn 30 lớp tập huấn nâng cao chuyên môn nghiệp vụ cho hơn 3.000 cán bộ y tế và giáo viên về chuyên môn phòng chống dịch, an toàn tiêm chủng và giám sát bệnh truyền nhiễm, góp phần nâng cao năng lực cho tuyến cơ sở.
Tất cả các ổ dịch bệnh đều được điều tra, xác minh dịch tễ, khoanh vùng, xử lý kịp thời. Trong năm 2025 không để ổ dịch lớn xảy ra trên địa bàn thành phố. Thực hiện cấp phát 12 máy phun hóa chất, 1.147 lít hóa chất các loại và 327 kg Cloramin B cho Trung tâm Y tế khu vực để chủ động triển khai các hoạt động phòng chống dịch bệnh tại địa phương. Lấy mẫu và xét nghiệm các ca bệnh tại các ổ dịch, bệnh viện, cộng đồng: Sốt xuất huyết: 117 mẫu; Sởi: 170 mẫu; Liệt mềm cấp: 10 mẫu.
Hoạt động truyền thông phòng chống dịch bệnh được triển khai thường xuyên và tăng cường trong thời kỳ cao điểm; đa dạng về hình thức, phong phú về nội dung. Năm 2025, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố đã phối hợp với các cơ quan Báo, Phát thanh Truyền hình đưa 32 tin bài; tổ chức mít tinh truyền thông hưởng ứng Ngày Asean phòng chống Sốt xuất huyết, Ngày Thế giới phòng chống AIDS và chỉ đạo Trung tâm Y tế khu vực, Trạm Y tế xã, phường, đặc khu tổ chức chiến dịch vệ sinh môi trường phòng chống dịch bệnh và tuyên truyền trên loa truyền thanh đại chúng.
Công tác tiêm chủng phòng bệnh được triển khai hiệu quả và đảm bảo an toàn không để xảy ra tai biến nặng. Kết quả tiêm chủng thường xuyên các loại vắc xin trong chương trình Tiêm chủng mở rộng đều đạt và vượt tiến độ kế hoạch đề ra: tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ phòng 8 bệnh cho trẻ dưới 1 tuổi đạt 97,9%, viêm gan B sơ sinh đạt 91,1%, uốn ván phụ nữ có thai đạt 96,1%. Triển khai chiến dịch tiêm chủng vắc xin phòng, chống dịch Sởi năm 2025 (2 đợt) với 70.552/73.329 trẻ đối tượng (đạt 96,2%); chiến dịch tiêm chủng vắc xin Bạch hầu – Uốn ván giảm liều (Td) với 52.882/61.495 trẻ đối tượng (đạt 86%). Xây dựng kế hoạch và triển khai tiêm chủng vắc xin Rota trong tiêm chủng thường xuyên và tiêm bù liều cho trẻ nhập học mầm non, tiểu học trên địa bàn thành phố…
Bài học kinh nghiệm và giải pháp
Thực tế cho thấy, với mô hình chính quyền 2 cấp CDC cũng có nhiều khó khăn, thách thức như: việc đầu tư cho y tế dự phòng, y tế cơ sở và các nguồn lực phòng, chống dịch chưa được đảm bảo; tình trạng thiếu thuốc, vật tư, thiết bị y tế vẫn xảy ra cục bộ tại một số đơn vị, địa phương. Khi chưa có dịch lớn, công tác dự phòng thường bị xem nhẹ; chỉ khi dịch bùng phát mới được quan tâm, chú trọng.
CDC hỗ trợ địa phương xử lý ổ dịch sốt xuất huyết
Công tác phối hợp liên ngành ở địa phương, cơ sở còn hạn chế, chưa thường xuyên liên tục; hoạt động phòng, chống dịch vẫn chủ yếu do ngành Y tế gánh vác. Công tác giám sát dịch bệnh chưa thực sự chủ động, còn phụ thuộc vào báo cáo ca bệnh khi đã xuất hiện. Hệ thống báo cáo bệnh truyền nhiễm chưa được tích hợp và liên thông dữ liệu với hệ thống quản lý người bệnh (HIS) của các cơ sở khám, chữa bệnh. Điều này làm giảm hiệu quả của nguyên tắc “phát hiện sớm – xử lý sớm – khoanh vùng sớm”.
Tỷ lệ tiêm chủng ở một số khu vực chưa bền vững, đặc biệt nhóm dân cư di biến động, đô thị hóa nhanh dẫn đến miễn dịch trong cộng đồng chưa đạt mức có thể ngăn ngừa sự lây lan của bệnh. Ý thức phòng bệnh của một bộ phận người dân còn thấp, mang tính đối phó khi có dịch; chưa đưa trẻ đi tiêm đầy đủ vắc xin phòng bệnh; chưa áp dụng tốt các khuyến cáo phòng, chống dịch bệnh của cơ quan chuyên môn.
Luôn sẵn sàng tâm thế dịch bệnh không còn đột xuất mà là trạng thái thường trực, thường không bùng phát đột ngột mà có dấu hiệu âm thầm từ trước. Từ đó coi công tác phòng chống dịch là công việc thường xuyên, chủ động giám sát, dự báo và phòng ngừa. Phòng bệnh phải đi trước một bước; tăng cường giám sát dịch bệnh, hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm. Nâng cao năng lực hệ thống y tế dự phòng ở tất cả các tuyến.
Truyền thông phòng chống dịch thường xuyên, liên tục, lấy sức khoẻ người dân làm trung tâm. Nội dung đơn giản, hình thức đa dạng giúp người dân hiểu đúng về dịch bệnh, nâng cao nhận thức lợi ích của việc phòng bệnh để chủ động tự nguyện tham gia.
Việc phòng, chống dịch hiệu quả không thể chỉ dựa vào mỗi ngành Y tế. Cần sự tham gia tích cực và phối hợp chặt chẽ giữa các ngành Y tế, Giáo dục, Nông nghiệp… toàn hệ thống chính trị xã hội và cả cộng đồng.
Trong bối cảnh dịch bệnh trên thế giới diễn biến phức tạp, toàn cầu hóa ngày càng phát triển, tình trạng ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, thiên tai, lụt bão, đô thị hóa và di dân làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Thành phố Hải Phòng với khí hậu nhiệt đới gió mùa, thuận lợi cho tác nhân gây bệnh truyền nhiễm phát triển, đồng thời với sự giao lưu đi lại thuận lợi giữa các địa phương trong nước và với thế giới, dịch bệnh truyền nhiễm trong năm 2026 tiếp tục có nguy cơ xâm nhập các bệnh truyền nhiễm mới nổi và tiếp tục gia tăng các bệnh lưu hành tại địa phương nếu không triển khai quyết liệt các biện pháp phòng chống dịch:
Thực hiện hiệu quả phương châm “4 tại chỗ“: sẵn sàng về công tác chỉ huy, chuẩn bị lực lượng, phương tiện, hậu cần. Nâng cao vai trò, trách nhiệm của chính quyền các cấp và huy động các ban, ngành, đoàn thể, các tổ chức chính trị xã hội vào cuộc trong công tác phòng, chống dịch bệnh. Thành lập Đội phản ứng nhanh ở từng xã, phường, đặc khu để sẵn sàng xử lý khi phát hiện ca bệnh đầu tiên.
Tăng cường giám sát và xét nghiệm: Tập trung nâng cao giám sát chủ động; Tổ chức giám sát trọng điểm tại các khu vực nguy cơ cao: trường học, khu dân cư đông đúc, nơi tập trung người di cư. Lấy mẫu xét nghiệm định kỳ đối với các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm; củng cố năng lực xét nghiệm và đảm bảo vận chuyển mẫu an toàn, kịp thời; chuẩn hoá sinh phẩm, kỹ thuật xét nghiệm; thường xuyên tổ chức đào tạo, tập huấn nâng cao trình độ cán bộ y tế.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin trong công tác dự báo sớm, tự động cảnh báo khi số ca mắc bệnh đạt ngưỡng giới hạn, kiểm soát dịch bệnh thông qua việc thu thập liên tục dữ liệu ca bệnh truyền nhiễm tại các cơ sở khám, chữa bệnh; phân tích xu hướng bệnh qua thời gian thực (real-time) nhằm phát hiện các dấu hiệu bất thường.
Tiếp tục đẩy mạnh truyền thông phòng bệnh đa kênh, sáng tạo, phù hợp đối tượng. Tập trung vào việc phòng tránh các yếu tố môi trường làm tăng nguy cơ gây bệnh. Cung cấp thông tin minh bạch, liên tục về diễn biến dịch bệnh để người dân chủ động phòng bệnh.
Tăng tỷ lệ bao phủ tiêm chủng, kiểm soát dịch bệnh có vắc xin phòng bệnh; Triển khai hiệu quả tiêm chủng định kỳ và các chiến dịch bổ sung theo khuyến cáo của Bộ Y tế. Đảm bảo tỷ lệ tiêm chủng vượt mục tiêu tối thiểu (≥ 95%). Tăng cường tuyên truyền về lợi ích, an toàn của vắc xin đến cộng đồng, đặc biệt ở nhóm trẻ nhỏ, phụ nữ có thai và người cao tuổi.
Thích ứng với mô hình hành chính mới; Đảm bảo năng lực y tế, trang thiết bị và nhân lực tuyến cơ sở; Đảm bảo nguồn cung vắc xin, hoá chất, trang thiết bị phòng chống dịch; Tổ chức tập huấn thường xuyên, đào tạo chuyên sâu về giám sát, phát hiện, xác minh, xử lý dịch.
Tin tưởng rằng với sự quan tâm của thành phố, sự vào cuộc kịp thời, hiệu quả của cả hệ thống chính trị; sự ủng hộ của nhân dân; đặc biệt là tinh thần trách nhiệm, nỗ lực không mệt mỏi của các cán bộ y tế, không ngại hiểm nguy, công tác phòng, chống dịch bệnh đảm bảo an toàn sức khỏe cho người dân và cộng đồng trên địa bàn thành phố Hải Phòng sẽ được kiểm soát tốt.
Bác sĩ CK II Đồng Trung Kiên
Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố